De gemeenteraad had Arend Jan van den Beld, fractievoorzitter van de VVD, gevraagd om namens de raad het woord te voeren
Gepubliceerd: 21 maart 2025 in de Flessenpost Bergen
Hieronder volgt de toespraak zoals deze namens de gemeenteraad aan de Commissaris van de Koning is uitgesproken.
Geachte Voorzitter en Commissaris,
Vanavond bespreken we de bestuurskracht van onze gemeente, een begrip dat uitleg behoeft. Wat betekent bestuurskracht? Voor ons was dat lange tijd onduidelijk. Daarom hebben we het vertaald naar een concrete vraag: Is onze gemeente toekomstbestendig ingericht? Dit is een vraag die de raad en het college al geruime tijd bezighoudt.
Net als veel andere gemeenten in Nederland staan wij voor zowel grote als kleine maatschappelijke uitdagingen, of zoals dat in ambtelijk jargon heet: maatschappelijke opgaven. Maar achter deze opgaven zitten concrete vragen. Ik wil er een aantal delen om een beeld te schetsen:
- Hoe gaan we als gemeente om met woningnood?
- Wat doen we tegen wateroverlast en droogte als gevolg van klimaatverandering?
- Hoe helpen wij tijdig onze inwoners met de groeiende zorgvraag?
- Hoe lossen we de enorme vraag naar stroom op, terwijl het netwerk al vol zit?
- Hoe zorgen we ervoor dat alle vergunningen tijdig worden verleend, terwijl de wetgeving steeds complexer wordt en de werkdruk op onze ambtenaren toeneemt? Bovendien is er een groot tekort aan ambtenaren in Nederland. Waar halen wij de mensen vandaan?
- Hoe gaan we goed om met de continue instroom van asielzoekers?
- En als laatste: hoe pakken we de bezuinigingen op die op ons afkomen? Kan het goedkoper? En zo ja, hoe?
Al deze uitdagingen moeten we aangaan naast onze wettelijke taken. Een enorme opgave!
Wij zijn ons ervan bewust dat er veel op ons afkomt. Tegelijkertijd willen wij onze bijzondere identiteit niet kwijtraken. Of zoals we weleens tegen elkaar zeggen: Bergen moet een beetje Bergen blijven.
Moeten deze twee doelen elkaar uitsluiten? Of kunnen ze samengaan? Dat zijn de vragen die ons bezighouden. Wat we in ieder geval niet moeten doen, is als een konijn in de koplampen staren en afwachten. Een goede voorbereiding is de helft van het werk.
Achter de schermen is er door de gemeenteraad en het college al veel werk verricht. Diverse rapporten, zoals het rapport Berenschot en het rapport Teunisse, hebben ons inzicht gegeven in hoe onze organisatie functioneert en welke rol de gemeenteraad en het college hierin spelen. Daarnaast heeft Bergen de hand in eigen boezem gestoken. Wij zijn ons ervan bewust dat onze processen en de uitvoering daarvan niet altijd goed verlopen. Daarom hebben we een raadsenquête laten uitvoeren en een HBR-rapport opgesteld over een lastig dossier in Bergen: het Dorpsplein Bergen.
Ook hebben we kritisch gekeken naar onze interne financiële processen, de P&C-cyclus. Want wij zijn ons ervan bewust dat deze optimaal moet functioneren, zeker met de bezuinigingen die eraan komen. Er zijn de afgelopen twee jaar dan ook veel verbeteringen doorgevoerd. Niet makkelijk, wel noodzakelijk.
Maar, voorzitter, eerlijk is eerlijk: er is nog veel ruimte voor verbetering. De raad heeft tijdens de laatste heidagen de handschoen opgepakt en afgesproken dat er een onderzoek moet komen dat Bergen toekomstbestendig maakt: een zogenoemd bestuurskrachtonderzoek. De centrale vraag daarbij is: ‘Wat is goed voor de gemeente Bergen?’ Want wij zitten hier bij de gratie van onze inwoners, die erop moeten kunnen vertrouwen dat wij het juiste doen voor Bergen.
In de komende twee maanden wordt een bureau geselecteerd en een onderzoeksprogramma opgesteld. Dit programma moet inzicht geven in wat wij als Bergen willen behouden en waar onze kansen liggen. We willen weten wat daarvoor nodig is en hoe we daar kunnen komen. Na de zomer verwachten we de eerste uitkomsten en kunnen we toewerken naar mogelijke scenario’s.
De komende tijd zal de werkgroep Bestuurskrachtonderzoek vooral luisteren en vragen stellen.
En laten we de daad bij het woord voegen. Wij zijn dan ook zo vrij om het gesprek, waarvoor u ons heeft uitgenodigd in uw schrijven van 9 december, te starten met een aantal vragen:
- Welk toekomstbeeld heeft de provincie en de Commissaris van de Koning van de gemeente Bergen in termen van een bestuurskrachtige gemeente? Wat zou de gemeente moeten doen om daar te komen?
- Heeft u tips en aandachtspunten bij het proces dat wij ingaan?
- Welke (financiële) ondersteuning kan de provincie bieden?
- Hoe kunnen gemeente en provincie elkaar structureel informeren over de voortgang?
Wij horen graag uw inzichten en ideeën hierover. Daarnaast vinden wij het belangrijk om contact te onderhouden. Daarom doen wij het verzoek om met enige regelmaat met elkaar te spreken en te sparren over de voortgang en de vraagstukken die onderweg op ons pad komen.
Tot slot wil ik u meegeven dat wij raadsbreed werken aan het opzetten van het bestuurskrachtonderzoek. Vanuit alle partijen is de werkgroep gevormd, met als gezamenlijke intentie: laten we samenwerken aan een toekomstbestendig Bergen.
Voorzitter, commissaris en luisteraars,
Dank voor uw aandacht, namens de gemeenteraad van Bergen.